We leven in een tijd van welvaart, individualisering, privatisering, verontrustende kostenplaatjes in de gezondheidszorg, reorganisaties die elkaar sneller opvolgen dan dat ze tot stand komen, verzekeringsmaatschappijen die onder druk van de samenleving en de overheid hun pakket aan de lopende band bijstellen om het evenwicht te behouden tussen kostendekking en de gunst van de klant. We komen in contact met andere culturen, ander leefgewoontes, en andere opvattingen over gezondheid en welzijn. Er is een alternatief circuit ontstaan en langzamerhand zien we enige integratie tot stand komen tussen de gevestigde en de alternatieve geneeskunde. Hoewel de consument in de gezondheidszorg steeds mondiger wordt lijkt het soms of hij in de strijd tussen gevestigd en alternatief meegezogen wordt, terwijl het belang van het individu misschien meer gebaat is bij het combineren van de voordelen van beiden.

De overheid heeft een taak om te zorgen voor goede basisvoorzieningen in de gezondheidszorg, en voor een vangnet voor diegenen die niet in staat zijn om goed voor zichzelf te zorgen. De verzekeringsmaatschappijen stellen zich tot taak tot een systeem te komen waarbij mensen niet in onoverkomelijke financiële problemen komen. Toch is ieder individu zelf verantwoordelijk voor zijn eigen welzijn en gezondheid.

De individualisering, waarin mensen zich steeds meer als eenlingen gaan gedragen, brengt ook een steeds grotere behoefte en noodzaak met zich mee die verantwoordelijkheid zelf te dragen.

Wat houdt deze verantwoordelijkheid in? Vooral het besef dat er maar één deskundige is op het gebied van jezelf: Jij. Deskundigheid van anderen is altijd op deelgebieden, en de kunst is om de hulpvraag zo helder te krijgen dat je gebruik kunt maken van de deskundigheid en steun van anderen in je eigen proces van heelwording.

Door zelf verantwoordelijkheid te nemen, is de kans op herstel groter en je hebt meer voldoening van je inspanningen. Daarnaast is de kans op teleurstelling en boosheid tegenover hulpverleners kleiner, omdat je een betere inschatting kunt maken van wat je van hen kunt verwachten.

Gelukkig zijn er in deze tijd ook volop artikelen, boeken en workshops voorhanden om aan zelfstudie te doen. Een thema dat hierbij veelvuldig aan de orde komt is de interactie tussen lichaam, geest en omgeving. Voor sommigen een vanzelfsprekendheid, voor anderen een geheel nieuw concept. In gesprekken naar aanleiding van mijn studie kwam ik in contact met het vooroordeel dat psychosociale klachten voorbehouden zouden zijn aan een beperkte groep mensen.

Het idee dat geestelijke gezondheid net zo veelzijdig is als lichamelijke gezondheid, is voor vele mensen een nieuw terrein, en als daar ook nog bijkomt dat geestelijke en lichamelijke gezondheid elkaar beïnvloeden, dan voel ik me soms een olifant in een porseleinkast.

Hoe vertel je mensen dat er een enorme krachtbron in hen schuilt, waar ze zelf uit kunnen putten en waar ze hun omgeving van kunnen laten meegenieten, zonder tegelijkertijd schuldgevoelens bij hen op te roepen? Maya d’Angelou (1998) verwoordde het ongeveer zo: Je doet het naar beste vermogen en wanneer je het beter weet doe je het beter.

Al vanaf heel jonge leeftijd, ben ik gefascineerd door de ontelbare verbanden die je overal om je heen waarneemt. En nog interessanter wordt het wanneer zaken van een geheel verschillende orde en grootte toch verband met elkaar blijken te houden, zoals ook Lorenz (1995) in zijn chaostheorie aangaf. Met deze scriptie breng ik een aantal van die verbanden onder woorden en hoop daardoor iets van het gevoel te delen dat ontstaat wanneer verwarring omgezet wordt in verwondering.

Wanneer je die verbanden bij jezelf ontdekt, geeft dat meer mogelijkheden om zelf te sturen. Natuurlijk is het ondoenlijk om alle verbanden in kaart te brengen en gelukkig is dat ook niet nodig. Wanneer je echter telkens tegen hetzelfde  aanloopt, kan het zinvol zijn om eens te onderzoeken welke factoren bij jou een rol kunnen spelen bij het ontstaan en het voortbestaan daarvan. Kom je er zelf of met behulp van je omgeving niet uit, dan is het samen ontdekken van jouw unieke situatie bij uitstek het terrein van een counselor.